Ном, товхимол, гарын авлага

ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН БАГШИЙН МЭРГЭЖИЛ ДЭЭШЛҮҮЛЭХ СУРГАЛТЫН ХЭРЭГЦЭЭ-АГУУЛГА СОНГОЛТ

2017-02-23 15:04

Дэлхийн олон улс орон “Боловсролыг нэгдүгээрт” санаачлагад нэгдэж, чанартай, хүртээмжтэй, цаг үеийн шаардлагад нийцсэн боловсролыг хүүхэд бүрт үр дүнтэй эзэмшүүлэх үүргийг биелүүлж чадах багшийг бодлоготойгоор бэлтгэх[1], мэргэжлийг нь тасралтгүй дээшлүүлэх асуудлыг тэргүүний зорилго болгон тавьж байна.

    (Түүх, нийгмийн ухааныболовсролын багшийн жишээн дээр)

            Б.нацагдорж (Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийнарга зүйч, докторант)

Түлхүүр үг. Мэргэжил дээшлүүлэх, сургалтын хэрэгцээ, Түүх, нийгмийн ухааны багш,  судалгааны үр дүн

Судалгааны үндэслэл:

Дэлхийн олон улс орон “Боловсролыг нэгдүгээрт” санаачлагад нэгдэж, чанартай, хүртээмжтэй, цаг үеийн шаардлагад нийцсэн боловсролыг хүүхэд бүрт үр дүнтэй эзэмшүүлэх үүргийг биелүүлж чадах багшийг бодлоготойгоор бэлтгэх[1], мэргэжлийг нь тасралтгүй дээшлүүлэх асуудлыг тэргүүний зорилго болгон тавьж байна.

Монгол Улсын Боловсрол, шинжлэх ухааны сайдын 2013 оны А/287 дугаар тушаалаар “Сургуулийн өмнөх болон бага, дунд боловсролын сургалтын байгууллагын багш, ажилтны мэргэжил дээшлүүлэх журам”-ийг шинэчлэн баталж өнөөдөр сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын сургуульд ажиллаж буй багшийн мэргэжил дээшлүүлэх сургалт, үйл ажиллагааг зохицуулж байна. Монгол улсын засгийн газрын тогтоолоор сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын сургуулийн багш, ажилтны мэргэжлийг тасралтгүй дээшлүүлэх сургалт, арга зүйн төв байгууллагыг үндэсний хэмжээнд 2012 оны 10 сард дахин сэргээн байгуулж эрхлэх үйл ажилллагааны хүрээ, эрх үүргийг нь холбогдох дүрмээр баталгаажуулж өгсөн байна. Ийнхүү Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институт нь  сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын сургуульд эхний болон 5,10 дахь жилдээ ажиллаж буй багш, ажилтны мэргэжил дээшлүүлэх үндсэн сургалтыг үндэсний хэмжээнд танхимын болон танхимын бус (онлайн сургалт, туршлага судлах үйл ажиллагаа) хэлбэрийг хослуулан сургалт болон үйл ажиллагааг зохион байгуулж байна.

Зорилтот бүлгийн хэрэгцээнд тулгуурлаж мэргэжил дээшлүүлэх сургалт болон үйл ажиллагааны агуулга, арга зүйг оновчтой сонгох нь нэг талаас багшийн мэргэжил дээшлүүлэх чиг үүрэг бүхий сургалт, арга зүйн төв байгууллагын зайлшгүй анхаарах асуудал мөн бөгөөд нөгөө талаас буй багш бэлтгэж буй их, дээд сургуулийн сургалтын хөтөлбөрийн агуулгын сонголтод зарим талаар дэмжлэг болохуйц практик ач холбогдол бүхий сэдвийг сонгож авахыг хичээсэн болно. 

Судалгааны зорилго: Ерөнхий боловсролын сургуулийн Түүх, нийгмийн ухааны багшийн мэргэжил дээшлүүлэх агуулгыг хүрээг тодруулах,  үр дүнг энэ чиглэлээр багш бэлтгэж буй их, дээд сургуулийн сургалтын хөтөлбөрт тусгах

Судалгааны зорилт:

·         Ерөнхий боловсролын сургуулийн Түүх, нийгмийн ухааны багшийн мэргэжил дээшлүүлэлт, багшийн хөгжих хэрэгцээг тодорхойлох зорилгоор өөрийн болон олон улсад хийгдсэн зарим судалгааны материалуудыг судлах, чиг хандлагыг шинжлэх

·         Түүх, нийгмийн ухааны багш нарын мэргэжил дээшлүүлэх үндсэн сургалтын дараах судалгааны зарим үр дүнд шинжилгээ хийх, санал зөвлөмж боловсруулах

Судалгааны хамрах хүрээ: Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийн 2013-2015 оны Түүх, нийгмийн ухааны мэргэжил дээшлүүлэх үндсэн сургалтад хамрагдсан багш нар

Судалгааны арга: Судалгааны мэдээллийг цуглуулахдаатоон болон чанарын судалгааны арга болох баримт бичиг, асуулга, ярилцлагын аргыг хэрэглэсэн бөгөөд мэдээллийн боловсруулалтыг EXCEL болон судалгааны SPSS 20.0 программ ашиглан гүйцэтгэв.  

Судалгааны зарим үр дүн:

Сургалтад нийт 850[2] түүх, нийгмийн ухааны багш хамрагдсан бөгөөд тэдний 52,5 хувь буюу 447 багш судалгаанд хамрагдав. 

 График 1. Судалгаанд хамрагдсан багш нар (ажилласан жил ба оноор)

scheme1

2015-2016 оны хичээлийн жилд нийт 1570[3]түүх, нийгмийн ухааны үндсэн багш ажиллаж байгаа бөгөөд багш нарын 54.0 орчим хувь нь багш мэргэжил дээшлүүлэх институтийн зорилтод бүлгийн сургалтад хамрагдсан гэж үзэж болохоор байна.

Улсын хэмжээнд ажиллаж буй Түүх, нийгмийн ухааны багш нарын 71,5 хувийг багш бэлтгэдэг томоохон их сургуулиуд болох  МУБИС, МУИС, Ховд их сургууль төгсөгчид эзэлж байгаа бол багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийн үндсэн сургалтад хамрагдсан багш нарын 42.0 хувийг дээрх сургуулиас бусад багш бэлтгэдэг их, дээд сургуулийн төгсөгчид эзэлж байна.

График 2. ТНУ-ны үндсэн багш (мэргэжил)

scheme2

Тухайн чиглэлээр багш бэлтгэж буй их, дээд сургуулиудын хөтөлбөр тус тусдаа боловсруулагдаж мэргэшсэн бакалаврын түвшний боловсролыг эзэмшүүлж байгаа хэдий ч төгсөгчид ажлын байранд очоод сургуулийн хэв шинж, хүүхдийн тоо, сургалтын төлөвлөгөө, багшийн хангалт зэрэг олон хүчин зүйлсээс шалтгаалж өөрсдийн мэргэшсэн чиглэлээр хичээл заах байдал хомс байна. Тодруулан үзвэл, судалгаанд хамрагдсан багш нарын 83.8 хувь нь мэргэшсэн чиглэлээс өөр давхар судлагдахуун зааж байгаагаа илэрхийлжээ.

scheme3


Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийн үндсэн сургалтын хөтөлбөрийн агуулгын хүрээг дараах байдлаар тодорхойлж байна.

 Бүдүүвч 1. Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх сургалтын хөтөлбөрийн агуулгын хүрээ

scheme4

Эхний болон 5, 10 дахь жилдээ ерөнхий боловсролын сургуульд ажиллаж буй түүх, нийгмийн ухааны багш нарын сургалтын агуулгын хэрэгцээг тандан үзэхэд дараах үр дүн нийтлэг байдлаар  ажиглагдаж байна.  Үүнд:

Эхний жилийн багш нарт:

-Ээлжит хичээлийг үр дүнтэй зохион байгуулах сургалтын аргууд

- Сургалтын хэрэглэгдэхүүн боловсруулах, ашиглах     (Сургалтын хөтөлбөр, Сурах  бичиг зэрэгтэй хэрхэн ажиллах    г.м)

            - Түүхийн шинжлэх ухааны талаарх ойлголт, мэдлэг                      (Дэлхийн түүх...)

                                    - Ээлжит хичээлд ашиглах асуултыг                                                             боловсруулах

Тав дахь жилдээ ажиллаж буй багш нарт:

- Сургалтын арга

- Эдийн засгийн бодлого бодох арга, аргачлал

- Сурагчдын ялгаатай байдалд тохируулан дасгал, даалгавар                                боловсруулах

- Үнэлгээний даалгавар боловсруулах

Арав дахь жилдээ ажиллаж буй багш нарт:

- Судалгааны арга зүй (Хүүхэд судлах оношлох арга зүй...)

- Мэдээлэл харилцааны технологийн мэдлэг, чадвар

- Сургалтын шинэлэг аргууд

- Үнэлгээний даалгавар боловсруулах

Дээрх судалгааны үр дүнгээс үзэхэд зорилтод бүлгийн хэрэгцээт агуулга  ялгаатай байгаа хэдий ч зарим агуулгуудын хувьд давхцал байгаа нь ажиглагдаж байна. Тухайлбал, сургалтын арга, үнэлгээний даалгавар боловсруулалт гэх мэт агуулгууд ажилласан жил, туршлагаас үл хамааран зорилтот бүлгүүдэд ажлын байран дээрх хамгийн их хэрэгцээтэй агуулга болж байгаа нь судалгааны үр дүнгээс илэрч байна.

Багшийн хөгжил хөтөлбөрийн хүрээнд Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийн захиалгаар Боловсролын хүрээлэнтэй хамтран 2013 онд “Багшийн хөгжих хэрэгцээ”-ний судалгааг үндэсний хэмжээнд зохион байгуулсан бөгөөд уг судалгаанд түүх, нийгмийн ухааны  112 багш хамрагдсан бөгөөд “Та хичээлээ сонирхолтой явуулдаг уу” гэсэн асуултад сонирхолтой явуулдаггүй   гэж түүхийн багш нар бусад мэргэжлийн багш нараас  хамгийн өндөр хувьтай хариулсан[4] байгаа (хүснэгт 1) нь дээрх хэрэгцээт агуулгын үр дүнг нотолж байна гэж үзэж болохоор байна.

                                                  Хүснэгт 1

Би хичээлээ сонирхолтой явуулдаг

Санал

Маш сайн

Сайн

Дунд

Муу

Нийт

1

Монгол хэл

0

0

100.0

0

100.0

2

Уран зохиол

0

0

100.0

0

100.0

3

Англи хэл

6.5

68.8

23.4

1.3

100.0

4

Орос хэл

12.5

81.2

6.2

0

100.0

5

Түүх

0

60.0

20.0

20.0

100.0

6

Нийгмийн тухай  мэдлэг

0

33.3

66.7

0

<p class="MsoNormalCxSpMiddle" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; line-height:

Манай портал сайт

Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтийн зөвшөөрөлгүйгээр хуулбарлах, мэдээллийн эх сурвалжийг ашиглахыг хориглоно © 2018